Nurty

Więcej niż teatr

22–27 października 2016

„Więcej niż teatr” to nurt skoncentrowany wokół problemów artystycznych i społecznych związanych z pełnoprawną sztuką osób z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem teatru i sztuk performatywnych. Łączymy w nim perspektywy praktyczne i teoretyczne, społeczne i polityczne, odwołując się do kategorii estetycznych, antropologicznych, kulturowych i egzystencjalnych. Celem zaplanowanych wydarzeń jest upowszechnienie i promocja marginalizowanych często zjawisk artystycznych, spotkanie praktyków teatralnych z ekspertami z innych dziedzin nauki i sztuki, wymiana doświadczeń między polskimi i zagranicznymi twórcami, otwarcie przestrzeni dla pogłębionej refleksji na temat metod pracy i stosowanych narzędzi w poszczególnych zespołach, wskazując przy tym na podobieństwa i różnice w wyborze środków wyrazu i sposobów pracy z aktorem.

Nasze skupienie na sztuce osób z niepełnosprawnościami wynika z kilku podstawowych względów. Scena teatralna jako przestrzeń istnienia i metaforyzacji ludzkiego doświadczenia stanowi wprost wymarzone miejsce dzielenia się nim we wszelkich jego aspektach. Jednocześnie przyrodzone i niezbywalne pole ekspresji wynikające z samego człowieczeństwa i ludzkiej godności, charakteryzujące każdą ludzką istotę, w przestrzeni tak zdefiniowanej sztuki uzyskuje należną szansę zaistnienia. Skupienie na sztuce osób z niepełnosprawnościami to także, w naszym zamyśle, zachęta do refleksji nad społeczną i ekonomiczną relacją do kwestii niepełnosprawności. Odsuwanie osób z niepełnosprawnościami z przestrzeni spraw publicznych sprawia, że nie tylko mamy trudności, jako odsuwający ich i opresorzy, by o nich myśleć, ale także patrzeć na nich bez voyeryzmu. W naszym zamyśle „Więcej niż teatr” ma być w związku z tym choćby namiastką społecznego laboratorium, w którym kształtować będziemy przestrzeń współistnienia, dialogu i wymiany. Odwołując się do Boalowskiej koncepcji teatru poprzez zmiany w tak zakomponowanej sytuacji teatralnej, czy ogólnie rzecz biorąc sytuacji w obszarze sztuki, pragniemy eksperymentować ze zmianą społeczną. „Więcej niż teatr” rodzi się z marzenia przekraczającego ramy zastanego świata.

Zdarza się, że teatr osób z niepełnosprawnościami stanowi radykalny gest artystyczno-społeczny, rozsadzający lub zupełnie nieprzystający do ram instytucji, w formule ciągle jeszcze przeważającej w naszym kraju. Tak rozumiana sztuka nie zostaje wchłonięta w mechanizm budowania i utrwalania świata dominujących wzorów, ale wzmacnia emancypacyjne dążenie „wykluczanych” jednostek, broniących swojego prawa do wolności i ekspresji. Stanowi przestrzeń poszukiwania własnych form życia, tożsamości, twórczości, zabawy, swoisty azyl dla osób, które opresyjne społeczeństwo określa jako nieprzystosowane. Jednocześnie jest ona próbą przeciwstawienia kulturze zastanej „kultury małej społeczności” – ukształtowanej w oparciu o szczególnego rodzaju ludzką aktywność, wypracowane sposoby komunikacji i ekspresji, normy etyczne i wzory zachowań, w tym (od)budowanie (utraconych?) więzi społecznych. Zespoły teatralne tworzone przez osoby z niepełnosprawnościami często przypominają jakby archipelag różnorodnych „wysp kulturowych”.

Nierzadko okazuje się, że teatr (sztuka) osób z niepełnosprawnościami staje się ośrodkiem artykulacji ważnych nie tylko dla tego środowiska problemów. Dlatego wydaje nam się zasadne, by mówić o ruchu teatrów osób z niepełnosprawnościami również jako odpowiedzi na „niepokojące procesy zachodzące w kulturze współczesnej”, w tym sytuacje izolacji powszechnie doświadczane w różnych aspektach życia społecznego i w sztuce. Na omawiane zespoły spojrzeć można jak na szczeliny w ogólnym „izolacyjnym oceanie”, które „przez budowanie małych, odrębnych, podporządkowanych własnym prawom całości […] stanowią krok do jego przezwyciężania”.

Na nurt programowy Olimpiady Teatralnej „Więcej niż teatr” składają się: prezentacje teatralne z udziałem artystów z niepełnosprawnościami z Niemiec, Francji, Czech i Polski, wystawa fotografii Jana Rosołowskiego Krzyk istnienia, koncert zespołu Na Górze oraz cykl spotkań z twórcami i zaproszonymi gośćmi „Śniadanie w procesie”.
Justyna Sobczyk, Magdalena Hasiuk

Wydarzenia powiązane

Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Cykl spotkań

Śniadanie w procesie

Śniadania, fot. Tobiasz Papuczys
Wystawa fotografii

Krzyk istnienia

Jan Rosołowski
Krzyk istnienia, fot. Jan Rosołowski
Spektakl

Tisza be-Aw

Teatr 21

Tisza be-Aw, fot. Bartek Warzęcha
Spektakl taneczny

C.O.R.P.uS.

Compagnie de l’Oiseau-Mouche

Corpus, fot. Aude-Marie Boudin

Strony